| Kker a mmi-s umazigh ! I tij nnegh yuli-d, Atas ayag’ ur -t-zrigh, A gma nnuba nnegh tzzid. A zzel an-as i Masinisa : T amurt is tukwi-d ass a, Win ur nebgh’ ad iqeddem, Argaz ssegnegh yif izem. In-as, in-as i-Yugurta : Arraw-is ur-t-ttunn-ara, Ttar ines d-a-t-id-rren, Ism-is a-t-id-sekfen. I Lkahina Icawiyen A tin is ddan irgazen I n-as ddin i-gh-d-gga Di laâmer ur-ten-tett’ara. S umeslay nnegh annili, Azekka ad yif idelli, Tamazight atgem atternu, D asalas bwemteddu. Seg durar durar id tekka tighri, S amennugh nebda tikli, Tura,tur’ulac akukru, Annerrez wala anneknu. Tamurt L-Lezzayer aâzizen Fellam annefk idammen, Igenni-m yeffegh-it usigna Itij-im d lhuriya. A lbaz n tiggureg yufgen, Siwd sslam i watmaten, Si terga Zeggwaght ar Siwa, D-asif idammen a tarwa. | Debout fils d’Amazigh ! |
Tasuqilt
Kker a mmi-s umazigh
« Ttḥuddum dima wid yettwaḍelmen yerna ilim d iεdawen n yimeḍḍulma » (Limam Σli)
Imeddukal n tidet d wid ay yettnadin fell-as, ur d wid ay yettzuxxun ufan-tt-id.
Win yettekkan s tidet deg wemgaru (ṭṭrad) n Ldzayer ur yettusemma yeqbel kan ad iqemmer s yiγef-nnes, wanag yeqbel yerna iεemmed ad yemmet. Werjin ad as-tiniḍ i win irebḥen ma yella d tidet ay d-yenna.
Nettmuqqul deg yiwet n tugna (tteṣwira) ay yessawreγ zzman, ddant-d akk deg-s : γas d timeḥbas, maca ttezmumugent yerna ur d-tban aṭas lmeḥna γef wudmawen-nsent. Ddant-d deg wazal n 12 yid-sent deg tugna-nni, d tilemẓiyin, d tucbiḥin am tafukt deg yigenni, gar-asent tella Malika, Ljuheṛ, Jacqueline ed tiyaḍ. Ghania tella agar-asent, ula d nettat tettezmumug, maca iban wezmumeg-nni s tin n nneqma. Yuγ lḥal, asmi ay tent-id-ṣewwren, zmumgent-d akk akken ad naqment wid-nni ay tent-iḥebsen, yerna, ahat, war ccek, zmumgent akken ad d-ssuffγent cwiṭ seg lqerḥ-nni ameqran ay yekkan fell-asent. Taγawsa γlayen akk ay asent-yettwakksen nettat d tilelli-nsent. Asmi ay tent-id-ṣewwren, tella tmes n wemgaru (ṭṭrad) n Ldzayer imir-nni kan ay tezzender, yerna nitenti llant d imeḥbas deg lḥebs n Pau, deg Fṛansa. Yella yewεeṛ fell-asent aṭas ad d-afent iman-nsent d timeḥbas deg lγerba, maca tiqcicin-a qqlent d azamul ameqran n yimenγi n weγref adzayri i lmend n tririt n yizerfan ay as-yettwakksen.
Deg tidet, deg tallit-nni ggtent aṭas tsednan (tilawin) ay yettekkan deg Tegrawla. Asmi ay yeḥma yimenγi, qqlent tsednan sεant azal d ameqran deg wemgaru (ṭṭrad), yerna attekki-nsent d win ay yuraren dduṛ n tidet deg umezruy n Ldzayer. Deg Yimenγi n temdint n Ldzayer (bataille ḍAlger), tisednan timeγnasin (militantes) ttekkant mliḥ, imi aṭas n tleffuγin (lbumbat) d nitenti ay tent-yessersen, yerna urarent dduṛ d ameqran deg leqdic-nsent deg trebbaε ay yellan ttεawanent imjuhad. Yuγ lḥal, tameṭṭut ur tettekka kan deg yimenγi s wemrig (leslaḥ), wanag tettekka ula deg leqdic n ussiweḍ n tallalt akked ussaki n tsednan niḍen i lmend n uttekki deg Tegrawla. Deg 1958, asmi ay ukin Yefṛensisen s waya, εerḍen ad kellxen i tsednan tidzayriyin, fkan-asent izerfan ara asent-d-iḍemnen « tilelli-nsent » am Tefṛensisin, am wezref n uttekki deg tefranin. D acu kan, imir-nni ifut lḥal.
Ghania Belgaid mazal tecfa mliḥ i tallit-nni aydeg tella meẓẓiyet, yerna tenna-aγ : « aṭas n tγawsiwin γlayen ay nefka d asfel i wakken ad nessiweḍ γer yeswi ». Naγ ttinin d lmeḥnat timecṭuḥin ay d-yessenkaren tigrawliwin timeqranin am wakken d iγezran imecṭuḥen ay d-yettgen isafen imeqranen.
Deg wass n 16 Γuct 1957, Ghania, yellan tesεa, imir-nni, 19 n yiseggasen, « Tafṛensist tineslemt » akken ay t-id-bedren deg warra n terdayt (acte ḍaccusation) n wexxam n ccṛeε, ḥekmen-as s lḥebs akked ukeṛfi s teγzef n tudert γef ljal n « uddukkel ed wid yebγan ad gen cceṛ ed uneεruḍ n tmenγiwt n medden », γef wakken d-yenna ccṛeε n yiγallen imsellḥen n temdint n Ldzayer.
Tlul-d deg twacult tigellilt
Ghania Belgaid tlul-d deg wass n 9 Yunyu 1937 deg yiwen n wexxam ay d-yezgan deg 23 azniq n Yimemluken (rue des Mamelouks), deg temdint n Ldzayer. Tenker-d deg yiwet n twacult yeccuṛen d iεeyyalen yerna d tigellint, deg-s 11 n yigerdan. Teγra deg uγerbaz n wezniq n Marengo arma ay d asmi ay d-tuwey aselkin n tezrawin (certificat ḍétudes). Baba-s, Σli Belgaid, yella iqeddec s ujurni (seg wass ar ass). Llan zedγen deg yiwen n uzadaγ (lbaṭima) aydeg sεan ljiran-nsen d tawacult n Sid Ali Abdelhamid, yerna ineggura-a llan gren iman-nsen mliḥ deg tsertit.
”Tasertit tekcem-d axxam-nneγ war ma tesṭebṭeb γef tewwurt. Yid-s ay d-nenker. I lmend n waya, tajmilt-inu meγγret i Lla Keltum, yemma-s n Sid Ali, akked yelli-s Ṣaliḥa ay aγ-iεawnen akken ad naki i tegnit-nneγ n yimeḥquren. Llant tsednan n wakk ljiran-nneγ ttasent-d akken ad slent, bitt ad d-iniγ ad swent seg tala n lehduṛ n Mamia Chentouf, Zhor Cherchalli, Nfissa, Fatima Zekkal, Malika Mefti ay yellan d timezwura ay iqedcen i lmend n ussaki n tsednan yerna seg-a γer da ttasent-d akken ad aγ-d-sfehment ayγer ay yessekf γef tmeṭṭut tadzayrit ad tger iman-nnes deg yimenγi aserti. Leqdic-a yebda-d ya deg tgara n yiseggasen n 1940. Tisednan llant cennunt-d, deg temliliyin-nni imseγret (nnacid) n ”Min Jibalina”. Sid Ali, ay yellan d akatar (cadre) deg ukabar, yella d win ay ibedden i terbaεt-a tasertut. Tadbelt (adminsitration) tafṛensist tger-it-id gar wallen-nnes γef ljal n leqdicat-nnes, yerna seg-a γer da, llan ẓeddmen-d yimaswaḍen (inspecteurs) n DST γer uzadaγ-nneγ (lbaṭima) akken ad nadin fell-as, ad t-ṭṭfen. Tiswiεin-nni jjant-d lateṛ d alqayan deg tnefsiyin-nneγ. Nekk, deg twennaḍt am ta ay d-nekreγ arma ay d asmi ay teṭṭerḍeq tegrawla.
Imir-nni, lliγ sεiγ anermis (contact) akked Zhor Tobiche, ladγa imi argaz-nnes, Abdelhakim, yella ya d yiwen seg wid yettekkan deg tegrawla, sakkin, giγ daγen anermis ed Aliouane Ahmed ay as-yettilin i yemma, yerna ula d netta d ameγnas seg wasmi ay as-d-cfiγ. Qedceγ akked uneggaru-a s tuffra. Asmi ay yuweḍ leεfu n Ṛebbi deg 1957, ḥebseγ cwiṭ leqdic-inu deg tegrawla, arma ay d asmi ay iyi-d-qeddmen Said Bakel, ay yellan d imḍebber aserti.
Asmi ay bdiγ qeddceγ yid-s, qqleγ ssawaḍeγ imrigen (leslaḥat) ed tsendyaq n tleffuγin (lbumbat), dγa s waya ay kecmeγ deg uẓeḍḍa-nni n uεiwen n yemjuhad. Kecmeγ deg tegrawla s tidet, yerna sebbleγ kullec i lmend n waya”.
Ghania tella tqeddec ddaw ṛṛay n Said ay yellan d imḍebber aserdasi n Wasun (zone) I n temdint n Ldzayer. Said yemmut deg yiwen n yimenγi akked yimessersa (parachutistes) n REP deg temdint n Cebli [deg Leblida]. Aγmis n ”Le Journal ḍAlger” yessemγer awal, ussan-nni, γef tmenγiwt-nnes, dγa yenna-d ”Bakel yella d amdan s wazal-nnes deg temdint n Ldzayer imi ay yellan d yiwen seg yemḍebbren n trebbaε-nni ay yesrusuyen tileffuγin (lbumbat) deg yizenqan n temdint-a. Argaz-a yessken-d akk n wayen yessen ad t-yeg. Deg wass n 10 Ctembeṛ (1957), yessaweḍ ad d-yerwel seg yiwen n weγsar (cantonnement) n REP. Dindin bdan ttnadin fell-as yiserdasen, maca ur t-id-ufin. Imḍebber aserti n Wasun (zone) Amezwaru, ay yellan, ladγa, d imḍebber n terbaεt n ”tleffuγin (lbumbat)”, yessaweḍ ad yerwel s adrar”.
Srusuyent tileffuγin (lbumbat)
Said terra-t tmara ad yebεed γef temdint n Ldzayer, yerna ur yelli yezmer ad iqerreb γer-s, ma ulac ad d-yettussenz. Ur yelli yesεa ttawil ayyes ara yessiwel ed yimeddukal-nnes, yerna imdanen-nni ayyes yessawaḍ lewṣayat llan akk deg Ldzayer. Deg Cebli ur yufi ula d yiwen.
”Yiwet n tikkelt nella deg Soustara. Usan-d yiserdasen, dγa yenna-iyi-d Bakel ma yella yezmer ad d-yaf amkan anda ara yeffer. Dγa xemmeγ γef tmeddakelt-inu. Naqal teεreq acḥal, sakkin, ufiγ-tt deg wexxam n weltma, deg Clairval [deg Bouzereah]: ta d Malika Ighilahriz. Imawlan-nnes llan sεan lkuca, yerna nettat teγra yid-i deg uγerbaz n Bencheneb. Tawacult-nnes tella tesεa yiwet n tedwit ur tt-zdiγen. Dγa nniγ-as fell-as i Bakel, dγa yekcem-itt ad yeffer deg-s.
Ula d Malika tger iman-nnes deg yimenγi. Nnig waya, tella tesεa takeṛṛust, dγa d aya ay aγ-iεawnen s waṭas. Tadwit-nni n Bouzereah tella teṣṣer mliḥ, ladγa imi ay tqubel taqcelt (lkaziṛna), dγa yiwen ur yettcikki deg-s tella d amkan n tuffra n yemjuhad. Bakel yetter-iyi ad dduγ ed Rachid Ferrahi akken ad nessers taleffuγt (lbumba) deg tlemmast n temdint, dγa nessaweḍ ad neg aya war ma yeḍra-aγ wacemma. Sakkin, neqqel γer Bouzereah, yerna seg wass-nni ur qqileγ s axxam-nneγ. Neqqim deg wexxam-nni n tuffra arma ay d-yuweḍ Guendriche.
Sin wussan uqbel, uznen-iyi akked Malika akken ad d-nawey Zahia Taghlit ed 7 n tmeẓyanin (revolvers) seg Belcourt γer Teqṣebt n Ldzayer. D acu kan, nella ur neẓri Guendriche ”ibeddel i ubeckiḍ tayet”. Γef 3 n tṣebḥit, nettwaṭṭef deg tedwirt-nni. Imessersa (parachutistes) llan deg yal amkan, yerna imir-nni kan ay bdan ttεettiben-aγ. Kksen fell-aγ sser yerna mazal cfiγ γef tedyant-nni tafuḥant ay aγ-gan. Ma d Bakel, drusit mliḥ yemdanen ay yettuεettben am netta”.
Rachid Ferrahi yecfa γef wakk tilufa-nni, yerna yeḥka-aγ-d fell-asent s taγect yeccuṛen d leḥzen: ”D Ghania ay aγ-d-iḍebbren amkan aydeg ara neffer s tmussni ay tessen Malika Ighilahriz. Amkan-nni d yiwet n tedwirt (villa) ur nettwazdeγ yellan d ayla n twacult n Malika. Ghania d tameγnast (militante) ur nḥemmel ad d-tessken iman-nnes, maca, deg wussan-nni n yimenγi, tella tεewwel yerna tewjed ad tqemmer s tudert-nnes war akukru. Tella tqeddec ama deg temsal n lekwaγeḍ n Tegrawla, ama deg temsal n ussersi n tleffuγin (lbumbat). Tesεa ḍḍbiεa ijehden mliḥ. Asmi nella ntteffer deg tedwirt-nni, nettat daγen tella yid-neγ. Daγen, tella yid-neγ Zahia Taghlit akked Guendriche. Asmi ay ttuwekkleγ ad sserseγ taleffuγt (lbumba) deg tlemmast n temdint n Ldzayer, d nettat ay yeddan yid-i. Yewεeṛ yiwen ad d-ixayel acḥal n tebγest (lkuṛaj) ay yessekfen i wemdan akken ad yeg taγawsa am ta. Maca nettat ur tugad, ur tkukra, tedda yid-i, γas akken tewεeṛ tegnit. Aṭas ay tenneεtab asmi ay tettwaṭṭef, yerna llan zzuγuren-tt seg lḥebs γer wayeḍ. D acu kan, ass-a, drus anda ay d-tbedder aya, bitt, seg wasmi ay tuwey Ldzayer azarug-nnes (indépendance), nettat tejbed akk iman-nnes seg tqaεet. Ad awen-d-kfeγ kan amedya (lemtel): yiwet n tikkelt, yiwet n tneγmast (journaliste) n Le Monde, Massa Beaugé, tusa-d s axxam-inu akken ad d-telqeḍ kra n cchadat γef wemgaru (ṭṭrad) n Ldzayer. Nenna-as i Ghania ad d-tas ad teḥdeṛ yid-neγ, maca nettat ur d-tusi imi ay tt-ṭṭfent kra n tγawsiwin ay tt-yerzan. Maca aya yesskanay-d amek ur tḥemmel ad d-tessken aṭas iman-nnes”.
Ghania Belgaid tettwaṭṭef akked Louisette Ighilahriz, d tilemẓit tamejruḥt izedγen deg Lebyar. Asmi ay tettucuṛeε, tettwaḥbes deg leḥbas n Barberousse, Maison Carrée, Toulon, Toulouse, Renne akked Pau. Deg yiwet n tebṛat yesseḥzanen ay tura Fatima Zohra Achour (yiwet seg tid yettwaḥebsen yid-s) i ubugaṭu-nnes, tewṣef-d tagnit aydeg llant ddrent deg lḥebs n Pau, deg 1959, ed wamek ay llant teysetmatin-a n Tegrawla ttnaγent mgal lbaṭel n Yefṛensisen ula sdaxel lḥebs.
”Deg wayen yerzan tagnit-nneγ deg wussan-a n ussunded (grève) n laẓ, zemreγ ad ak-iniγ mazal yettkemmil ussunded-nni, d acu kan, amur ameqran seg-nteγ nekcem γer wesbiṭar n Pau. Nekk d yiwet seg tid ay ikecmen γer wesbiṭar deg wass wis 10 n ussunded n laẓ. Aql-i sseddaγ-ak-d, da, ismawen n teysetmatin ay yellan deg wesbiṭar: Slimani Fatima, Danielle Minne, Zehor Zerari, Fatima Kiouane, Djamila Bouazza ed Fella Hadj Mahfoud. Fatima Kiouane ed Djamila Bouazza kecment asbiṭar deg wass wis 13 n ussunded n laẓ. Ma d nekk, Slimani Fatima, Danielle Minne ed Zerari Zehor, nekcem asbiṭar deg wass wis 10 n ussunded. Akk tiysetmatin ay igan assunded n laẓ llant deg yir tagnit. Imir-a, aql-aγ deg 10 yid-neγ deg wesbiṭar. Deg lḥebs, qqiment 4 n teysetmatin ay mazal ttkemmilent assunded. Imsujji (aḍbib) irezzu fell-asent yal ass, yerna ur yelli ccek, ula d nitenti ur ttεeḍḍilent ad d-rnunt γer-neγ. Tineggura ay d-yuwḍen γer wesbiṭar jjant-tent feclent aṭas. Ad ak-d-kfeγ ismawen n teysetmatin ay yettkemmilen assunded deg lḥebs: Djouher Akrour, Malika Korichi, Belgaid Ghania akked Jacqueline Guerroudj”. ”Ssarameγ, a ameddakel εzizen, ad iliγ sfehmeγ-ak-d mliḥ amek tga tegnit-nneγ deg wussan-a n ussunded n laẓ, yerna nettarra-ak, akken ma nella, tajmilt d tameqrant i lmend n yisurifen ara tgeḍ akken ad aγ-tefruḍ taluft-nteγ”.
Deg lḥebs ay teqfel 20 n yiseggasen
Mi teqqel γer ccfawat-nnes, Ghania tejbed-d aṭas n tedyanin ur nezmir ad ttwattunt. ”Mlaleγ-d ed tsednan yettuqennεen deg yimenγi-nsent, d tid yefkan kullec d asfel war ma ḍemεent acemma, d tisednan ur nesεi tamtilt, d imedyaten. Ass-a, nesεa ccetla d tamaynut n Tdzayriyin, yerna d lwajeb-nneγ ad asen-d-nessiwel γef Tegrawla-nneγ, d tin ayyes nesseγli azaglu n Fṛansa seg yirawen-nneγ, yerna d tin aydeg nennuγ i lmend n tnettit (identité) ed uzarug-nneγ (indépendance), i wakken yal yiwen ad yedder deg yiseγ ed tezdeg. Deg lḥebs ay qefleγ 20 n yiseggasen deg tudert-inu. Imir-nni, nella nessawal γef yimal (avenir) ed yimenγi-nni ameqran n tidet ara d-yebdun asmi ara tawey Ldzayer azarug-nnes. D acu kan, nesḥissif imi aṭas seg yissirmen-nneγ ttuxeyyben, γas akken aṭas ay nefka d asfel. Lliγ ttxemmimeγ ad tili ugar n tgadda (égalité), ugar n teγdemt (justice) gar Yidzayriyen, maca ur akka ay d-teffeγ ddeεwa. Leḥsabat ur d-tteffγen dima akken ay ten-yessuley bab-nsen, yerna weεṛent lumuṛ.
Maca ayen ay iyi-iγaḍen ugar netta d ilemẓiyen-a ay nejja am lmal war ameksaw. Nekni nennuγ akken arraw-nneγ ad ddren xir, ur i wakken aḥric seg yilemẓiyen-nneγ ad qqlen ad ttgen hari-kiri [ad neγγen iman-nsen] s tlewḥin ayyes εerrḍen ad zegren ilel (lebḥeṛ). Aya yessewham-iyi. Nezmer, ahat, ad nefṛeḥ s wayen akk ay d-nḥeṛṛ, maca aya ur iwata, imi ay neqqen taṭṭiwin-nneγ γef wayen ay bγan yilemẓiyen. Yuγ lḥal, ur d-nessewjed ilemẓiyen-nneγ akken iwata γas akken nesεa ilemẓiyen iḥeṛcen ay yebγan ad ssiwḍen s iswan-nsen, d wid yettnadin γef umur-nsen akked wemkan-nsen deg Ldzayer. Ayen la iḍerrun ass-a netta d tarewla γer sdat ayyes ur iferru wacemma, yerna yettγaḍ lḥal γef tegnit am ta. Deg tallit-inu, nella nesεa imedyaten (modèles) ay nettεanad. Ass-a, d tallit aydeg yal yiwen yettḍebbir iγef-nnes, d tin n ”ṭrabandu”, yerna d wi ay yeqqlen d imedyaten i yilemẓiyen”.
Ghania ur testeεṛef tella tlelli, imi awal-a icebḥen ur yezmir ad yesεu lmeεna ma yella leεqul n medden qqlen d aklan n tlufa n tudert. ”Asmi ara tili teγdemt (justice) i wakk medden, asmi ara nezmer ad d-nenṭeq war ma nugad γef yiγfawen-nneγ, ass-nni, nezmer ad nqeṣṣer γef wawal-a [n tlelli]”.
Ma d tugdut, Ghania tettwali-tt d idles, yerna aγref (cceεb) ay tt-yebγan, ad yeḥwij aṭas n wakud akken ad d-yessewjed iman-nnes γer-s. ”Ur seg wass ar azekka ay nezmer ad neqqel d imegda (démocrates), wanag yessekf, deg tazwara, ad nessγer mliḥ leεqul-nneγ akken ad nefhem d acu ay d tugdut. Yuγ lḥal, tugdut tebna γef wemqader ed wemyeqbal gar medden”.
Seg wasmi ay tuwey Ldzayer azarug (indépendance), Ghania teqqel ur d-tettban aṭas, yerna trewwel γef ttawilat n yisalan. Telha-d kan s twacult-nnes, arraw-nnes ed wergaz-nnes, Abdelkader. ”Sεiγ zzheṛ d ameqran imi ay d-ufiγ argaz am wa. Tiγawsiwin ayyes nettuqenneε kifkif-itent. Ula d nekka yebda attekki-nnes deg yimenγi asmi ay yella meẓẓiy mliḥ, sakkin, yebda iqeddec akked Amara Rachid, ad fell-as Yeεfu Ṛebbi. Seg wasmi ay tuwey Ldzayer azarug (indépendance) ar ass-a, iqeddec s wakk tizemmar-nnes akken ad iεawen ilemẓiyen ... ”
Sγur Hamid Tahri
Tasuqilt : Omar Mouffok
Taγbalut : El Watan - 12 Fuṛaṛ 2009
Tafransist/Tamazight
A
abusseau : Luizi
Alose : ablag, cabel, ccabel
Aloses (petites) : acbuq
anchois : cttun
Anguille(grosse) : Tazelma (pl. Tizelmiwin)
anguille (petite): irimmel
anguille : nun, nnun
auterelle : tefardust
B
bar :aqurus, agarus
bar commun :asargal, saragan, tasargalt
barbeau/barbot : butedra
C
cachalot :agelmum
calamar : tazerruf (pluriel tizerrufin)
carpe :acaruf
chabot : gurr n wasif
chaboisseau : gurr n yil
courbines : iten
Colin : ameclub
Crabe : taqerjma, tughz amlal, uqrica, ighirdem lbhar.
Crevette : qaymrun, lgemrun
crocodile du Nil : azayez
D
dauphin : azeffun, azyam(izyamen)
dorade/daurade : agnanaz
dorade espagnole : taccalba, calba (d'origine espagnol (SALPA)
E
ecrevisse de riviere : tifira3qest
espadon : isegni
H
hippocampe : gis n yil
homard : taruct
huitre : wayel, idwayel, tamh'ayt, lbi3a.
L
langouste : tamusrent, azeffan (izeffanen)
loup de mer: TCayil
M
maqureau commun ou bizet : uzerrag, azerraq
meduse : mecixrad
merlan : taghyult
merou : busennan/bucuk
morue : amh'ar, taghyut
P
poisson : aslem, islem (iselman)
R
rouget : tabukitpingouin : ah'nalef
raie : aghuri, bu tegra nlebh'ar, ctra, lefjer
rascasse : aghenja (comme la louche), arum
requin : awqas, azerwal
S
sardine : serayt, serayen, sserain
sardine (autre variete) : tildut
saumon : amellah'
saumon des lacs : amellah' n ymridj
scarabee : igelgiz
sepia : talusi, amremd, cabbit, umazayz
sole : h'ut musa, madas, tislext (pl tisleghin)
serpent de mer : asegnisfu n yil
T
thon : atun, utun, lbayrun
thon blanc : abirun
truite : taberbact.
Quelques mots se rapportant au monde marin:
ayalu (iyula) = voile de la barque
tagida (tigidiwin) mat du bateau
tireft (tirfin) = barque (Cherchel et Touaregs)
tukett (tukadh) = hamecon
Kamal Nait Zerrad 1993
| | |
| |
Alhamdu lillahi | |
| | |
| | |
Ẓẓdec yezga icennu
Asmi i d-tewweḍ taṣmuḍi,
Ur yufi kra deg ukufi :
Ulac tawekka neɣ izi,
Neɣ kra ad t -iger s imi.
Iruḥ ad iru laẓ-is
I tweṭṭuft taǧaret-is,
Issuter ad as -id -terḍel
Acku di tegrest yeḥsel.
Inna-as :" Γas kkes aɣbel,
Ad am -t-id rreɣ qabel,
Ad am -id -rreɣ s waṭas
Yiwen ur d as -ččiɣ ayla -s."
Taweṭṭuft ur treṭṭel ara ,
Tudert - is akk d cceḥḥa.
Tenṭeq ɣer ẓẓdec tenna :
" Acu txeddmeḍ deg uzɣal
Mi nekk ṛwiɣ timseḥṣal ?
- Kra yekka wass nekk cennuɣ ,
Ur yelli melmi stufaɣ.
-Ihi imi k-issedha ccna ,
Ɛeddi ad tceḍḥeḍ tura
J. de la Fontaine
Tasuqilt R .Acur
Ugar n yimagraden...
Page 1 of 2
Tasuqilt
Hymne composée par Mohand u yidir Aït Amrane à l’âge de 24 ans en 1948. Originaire des Ouacifs (Tizi-Ouzou) Mohand u yidir Aït Amrane avec ses compagnons Ali Laïmeche, Amar Ould-Hammouda , Ouali Benaï , Embarek Aït-Menguellat et Belaïd Aït-Medri furent parmi les précurseurs de lutte pour...
Read More...« Ttḥuddum dima wid yettwaḍelmen yerna ilim d iεdawen n yimeḍḍulma » (Limam Σli) Imeddukal n tidet d wid ay yettnadin fell-as, ur d wid ay yettzuxxun ufan-tt-id. Win yettekkan s tidet deg wemgaru (ṭṭrad) n Ldzayer ur yettusemma yeqbel kan ad iqemmer s yiγef-nnes, wanag yeqbel yerna...
Read More...Tafransist/Tamazight
A
abusseau : Luizi
Alose : ablag, cabel, ccabel
Aloses (petites) : acbuq
anchois : cttun
Anguille(grosse) : Tazelma (pl. Tizelmiwin)
anguille (petite): irimmel
anguille : nun, nnun
auterelle : tefardust
B
bar :aqurus, agarus





